Fw: Fwd: تحلیل برنامه موسیقی ایرانی با صدای جناب خوانساری

با درود به آقای مهدی مومنی هنرمندان این برنامه موسیقی ایرانی آقایان همایون خرم ، مجید نجاحی ، فریدون حافظی ، یوسف کاموسی و همدانیان هستند .

مخلص دربندی

----- Forwarded Message -----
From: Mohsen Soly <mohsen.soly@gmail.com>
To: friends of radio golha <friends-of-radio-golha@googlegroups.com>; Latif Gachkar <latifgachkar@yahoo.com>; Ahmad Mokhtari Fard <ahmadmfard@gmail.com>; Rick Darbandi <rickplay_1@yahoo.com>
Sent: Saturday, November 10, 2012 6:08 PM
Subject: Fwd: تحلیل برنامه موسیقی ایرانی با صدای جناب خوانساری

بهتر است رشته سخن را به حافظ بسپاريم

 

یک قصه بیش نیست غم عشق وین عجب
کز هر زبان که می‌شنوم نامکرر است

 طبعا اينگونه نوشتار و تحليل ها ميتواند ضمن بازكردن دريچه هاي نوين به برنامه هاي گلها و موسيقي اصيل ايراني در راستاي آموزش نيز راهگشا باشد. به سهم خويش كوشش مومني عزيز را ارج نهاده و سپاسگزار اويم

محسن سليماني

---------- Forwarded message ----------
From: Mahdi Momeni <mahdi_electronic@yahoo.com>
Date: 2012/11/10
Subject: تحلیل برنامه موسیقی ایرانی با صدای جناب خوانساری
To: friends of radio golha <friends-of-radio-golha@googlegroups.com>
Cc: Latif Gachkar <latifgachkar@yahoo.com>, Mohsen Soleimany <mohsen.soly@gmail.com>, Ahmad Mokhtari Fard <ahmadmfard@gmail.com>, Rick Darbandi <rickplay_1@yahoo.com>

با سلام خدمت دوستان عزیز و محترم گلها 

در این نوشتار کوتاه به تحلیل برنامه موسیقی ایرانی با صدای مرحوم جناب آقای محمودی خوانساری می پردازم. بی تردید این بزرگوار یکی از پر سوزترین صداها را در میان تمامی خوانندگان برنامه های گلها و حتی در میان خوانندگان پس از انقلاب داشتند. اگر بپذیریم که موسیقی ایرانی چیزای فراتر از نت و امور تئوری موسیقی است، این سوز و شور و حال قطعا برآمده از صفای وجودی ایشان بوده است. همچنین ذکر این نکته خالی از لطف نیست که ایشان از معدود خوانندگان گلها بودند که در دستگاه نوا به اجرای برنامه پرداختند. اگر حافظه اینجانب درست یاری کرده باشد و اطلاعات درستی در اختیار داشته باشم، در مجموع کمتر از 10 برنامه از میان بیش از 1300 برنامه گلها در دستگاه نوا اجرا شده است که در حدود نیمی از آنها را جناب آقای خوانساری به تنهایی اجرا کردند که این امر گویای تسلط و استادی ایشان در امر موسیقی است. شاید بد نباشد که به این امر نیز اشاره کرد که از میان تمامی برنامه های گلها تنها و تنها یک برنامه در دستگاه راست پنجگاه اجرا شده است، طبق اطلاعات بنده، که آن را جناب آقای شهیدی اجرا کردند. دو عزیز بزرگواری که فارغ از تمامی هیاهوها و جنجال های باطل این روزگاران، خالصانه در راستای اعتلای موسیقی ایرانی و بی هیچ چشمداشتی کوشیدند. باشد که بیش از پیش ارزش هنری آنها و مهمتر از آن، انسانیت تمامی بزرگان این سرزمین، در تمامی فنون و نه فقط موسیقی، بر همگان روشن گردد.

و اما موسیقی ایرانی که برای این نوشتار در نظر گرفته شده در دستگاه سه گاه اجرا گردیده است.  متاسفانه در این برنامه نامی از نوازندگان برده نمی شود، اما بر اساس سبک نوازندگی و صدای ساز اساتید، بنده گمان می کنم که ویولون را جناب آقای خرم و سنتور را نیز جناب نجاحی نواختند. اگر چنانچه دوستان اطلاعات دقیقتری دارند لطفا بنده را نیز در جریان قرار دهند.

در ابتدای برنامه ضربی سه گاه را در گوشه های درآمد، زابل، مویه و مخالف بر روی شعری از مولانا با صدای جناب خوانساری می شنویم.

من مست و تو دیوانه ما را که برد خانه صد بار تو را گفتم کم خور دو سه پیمانه

در شهر یکی کس را هوشیار نمی بینم هر یک بتر از دیگر شوریده و دیوانه

جانا به خرابات آی تا لذت جان بینی جان را چه خوشی باشد بی صحبت جانانه

هرگوشه یکی مستی، دستی زده بر دستی وآن ساقی سرمستی با ساغر شاهانه

تو وقف خراباتی، دخلت می و خرجت می زین وقف به هوشیاران مسپار یکی دانه

شمس الحق تبریزی از خلق چه پرهیزی اکنون که در افکندی صد فتنه فتانه

پس از این ضربی زیبا، که به حق جناب خوانساری در کنار جناب ایرج از برترین ضربی خوانان برنامه های گلها بودند، آن بزرگوار آواز سه گاه را با درآمدی بر روی ابیاتی ازمولانا آغاز می نمایند.

من عاشق جانبازم از عشق نپرهیزم من مست سراندازم از عربده نگریزم

درآمد سه گاه

گویند رفیقانم از عشق نپرهیزی؟ از عشق بپرهیزم پس با چه درآمیزم

مویه

پروانه دمسازم می سوزم و می سازم از بی خودی و مستی، می افتم و می خیزم

گر سر طلبی من سر در پای تو اندازم ور زر طلبی من زر هم در قدمت ریزم

فردا که خلایق را از خاک برانگیزند بیچاره من مسکین از خاک تو برخیزم

مخالف

فردا که خلایق را از خاک برانگیزند بیچاره من مسکین از خاک تو برخیزم

فرود با استفاده از گوشه حصار

دوستان قطعا مستحضر هستند که گوشه حصار یکی از گوشه های دشوار دستگاه سه گاه است و خواندن آن به مهارت و تسلط بسیار نیاز دارد. این گوشه بسیار کم در برنامه های گلها اجرا شده است، فکر می کنم از تعداد انگشتان یک دست نیز تجاوز نمی کند. احتمالا دلیل آن اینست که خوانندگان ترجیح می دهند تا ریسک خارج شدن صدای خود و فرود اشتباه به چهارگاه به جای سه گاه را به جان نخرند و آواز متعارفی را اجرا نمایند. باری، دوستانی که این برنامه را در اختیار ندارند می توانند از نشانی زیر آن را دریافت کنند

https://www.dropbox.com/s/helnw8pn7s5w10p/MI-Khansari-026.mp3

اباشد که این نوشتار ناچیز مورد پسند طبع مشکل پسند دوستان افتد

به امید روزی که در قضاوتهای خویش حب و بغض های شخصی را در نظر نگیریم و به دور از هر نوع تعصب و تنها بر اساس حق قضاوت کنیم و حق را بپذیریم گرچه خلاف رای ما باشد. این امر میسر نمی گردد مگر در پرتو آگاهی و قربانی کردن نفس

خدایا چنان کن سرانجان کار تو خشنود باشی و ما رستگار

ارادتمند

مهدی